VGWM commissie, arbo en de rol van de OR
Veiligheid, gezondheid, welzijn en milieu, afgekort VGWM, horen bij de kerntaken van elke ondernemingsraad. De werkvloer moet veilig zijn, de werkdruk werkbaar en de cultuur gezond. In grotere organisaties is dat een flinke klus naast alle andere dossiers die de OR op het bord krijgt. Daarom kiezen steeds meer ondernemingsraden voor een aparte VGWM commissie, die zich specialiseert in alles wat met arbo te maken heeft. In dit artikel leggen we uit wat zo’n commissie precies doet, welke rechten de OR heeft rond arbo en hoe je met de juiste OR training of OR cursus zorgt dat de commissie ook echt impact maakt.
Wat is een VGWM commissie?
Een VGWM commissie is een vaste commissie van de ondernemingsraad die zich richt op Veiligheid, Gezondheid, Welzijn en Milieu. Je komt ook de naam arbocommissie tegen, maar de inhoud is grotendeels gelijk. De commissie houdt zich bezig met onderwerpen als de Risico Inventarisatie en Evaluatie (RI&E), het ziekteverzuimbeleid, de psychosociale arbeidsbelasting, fysieke veiligheid, gevaarlijke stoffen en duurzaamheid. De commissie controleert of de werkgever voldoet aan de Arbowet en of medewerkers daadwerkelijk veilig en gezond hun werk kunnen doen.
De wettelijke basis staat in artikel 15 van de Wet op de ondernemingsraden. De OR legt in een schriftelijk instellingsbesluit vast wie er in de commissie zitten, welke taken en bevoegdheden de commissie krijgt en hoe de werkwijze eruitziet. Dat klinkt formeel, maar het is juist prettig, omdat iedereen dan weet waar hij aan toe is.
De rol van de OR bij arbo
De ondernemingsraad heeft stevige rechten rond arbo. Denk aan het instemmingsrecht op regelingen rond arbeidsomstandigheden, ziekteverzuim en re integratiebeleid (artikel 27 WOR). Daarnaast is er het adviesrecht bij grotere veranderingen in de werkomstandigheden, zoals een verbouwing, een nieuwe productielijn of een ingrijpende reorganisatie. Ook heeft de OR het initiatiefrecht, waarmee je zelf voorstellen kunt doen om bijvoorbeeld de werkdruk te verlagen of de veiligheid te verbeteren.
Als je deze rechten actief gebruikt, verandert de OR van een reactieve club die achter besluiten aanloopt in een partner die meebouwt aan een gezonde organisatie. Veel OR leden ontdekken dat pas echt tijdens een OR training of OR cursus gericht op arbo, omdat je dan ziet hoeveel invloed je kunt hebben als je de wet goed kent.
Taken die een VGWM commissie oppakt
Een goed werkende VGWM commissie neemt een flink deel van de arbo dossiers over van de OR. In de praktijk gaat het vaak om:
- Beoordelen van de RI en E en het plan van aanpak
- Volgen van het ziekteverzuim en de trends daarin
- Overleggen met de preventiemedewerker, de bedrijfsarts en de arbodienst
- Adviseren over de inrichting van werkplekken en gebouwen
- Signalen van medewerkers ophalen en terugkoppelen
- Monitoren van de werkdruk en psychosociale belasting
De commissie adviseert de OR over besluiten die in de overlegvergadering besproken worden. Zo houdt de OR de regie, maar krijgt de commissie wel de ruimte om diep in de materie te duiken.
Samenstelling en scholing
Volgens de WOR moet een VGWM commissie voor het merendeel uit OR leden bestaan, als de OR bevoegdheden aan de commissie wil overdragen. Ook medewerkers van buiten de OR mogen meedoen, en dat is vaak een voordeel. Een collega van de werkplaats, een HR adviseur of een preventiemedewerker brengt praktijkkennis mee die de OR zelf niet altijd heeft.
Commissieleden hebben recht op minimaal drie extra scholingsdagen per jaar, bovenop de vijf dagen die reguliere OR leden krijgen. Dat recht ligt vast in artikel 18 WOR. Gebruik dat recht, want arbo is een vakgebied waar de wet, de techniek en de inzichten snel veranderen. Een gerichte OR opleiding over arbo, een VGWM cursus of een verdiepende training over de RI&E betaalt zich vaak al in het eerste jaar terug in minder verzuim en betere besluiten.
Hoe start je een effectieve VGWM commissie?
Een paar praktische tips helpen je op weg. Stel eerst helder vast waar de commissie zich wel en niet mee bezighoudt, zodat je geen dubbel werk doet met de OR of met HR. Leg vast hoe je rapporteert aan de OR, bijvoorbeeld vaste agendapunten per vergadering. Spreek af hoe je signalen vanuit de organisatie ophaalt, bijvoorbeeld via een vast spreekuur of een digitaal meldpunt. En investeer vanaf dag één in scholing, zodat de commissie op niveau kan meepraten met de werkgever en de arbodienst.
Wil je als ondernemingsraad of VGWM commissie sneller slagvaardig worden, dan is een op maat gemaakte OR training of OR cursus rond arbo een uitstekend startpunt. Bij Danthe combineren we kennis van de wet, praktijkcases uit jouw sector zodat jullie na de training direct resultaat boeken in de organisatie.
Meer lezen over VGWM? Kijk ook eens bij de SER die hebben er veel over geschreven en bieden meer achtergrondinformatie en tips & tricks.