Elke (meestal) drie jaar moeten OR-leden opnieuw worden gekozen. Een goed georganiseerde verkiezing is meer dan een administratieve exercitie: het is het democratische fundament van de medezeggenschap in je organisatie. Een hoge opkomst en een brede kandidatenlijst geven de OR legitimiteit en draagvlak.
Wie organiseert de verkiezingen?
De verkiezingen worden georganiseerd door de bestaande OR of een speciaal ingestelde verkiezingscommissie. Als de OR zelf de verkiezingen organiseert, is het verstandig om enkele OR-leden vrij te stellen van andere OR-taken gedurende de verkiezingsperiode.
Het kiesreglement: de basis
Elke OR heeft een kiesreglement. Dit document beschrijft de spelregels voor de verkiezingen en moet voldoen aan de minimumvereisten van de WOR. Werk het kiesreglement bij vóór de verkiezingen als de organisatie is veranderd. Zaken die in het kiesreglement moeten staan:
- De verkiezingsprocedure (inclusief tijdlijn)
- De vereisten voor kandidaatstelling (minimale diensttijd, etc.)
- De stemprocedure en het stemgeheim
- De wijze van uitslaginrichting en het vaststellen van de gekozen kandidaten
- De regels voor kiesgroepen (indien van toepassing)
Stap-voor-stap tijdlijn (voorbeeld)
| Tijdstip | Activiteit |
| 9 weken voor stemdag | Aankondiging verkiezingen |
| 7 weken voor stemdag | Kandidaatstelling openstellen |
| 5 weken voor stemdag | Sluiting kandidaatstelling |
| 4 weken voor stemdag | Kandidaten bekendmaken |
| 3-1 week voor stemdag | Campagneperiode |
| Stemdag | Stemmen openen en sluiten |
| Dag na stemdag | Uitslag bekendmaken |
| Binnen 2 weken | Installatie nieuwe OR |
Kandidaten werven: niet vanzelfsprekend
In veel organisaties is het werven van voldoende kandidaten een uitdaging. Begin vroeg met communiceren over de verkiezingen. Leg uit wat het OR-lidmaatschap inhoudt, welke faciliteiten er zijn en wat het oplevert voor de kandidaat zelf. Persoonlijk benaderen werkt beter dan een algemene oproep.
Digitaal stemmen
Steeds meer organisaties kiezen voor digitale verkiezingen. Voordelen: hogere opkomst, minder logistiek en eenvoudigere uitslaginrichting. Let wel op: – Het stemgeheim moet gewaarborgd zijn (ook bij digitale stemming) – Alle medewerkers moeten toegang hebben tot het stemplatform – Medewerkers zonder toegang tot digitale middelen moeten een alternatief krijgen
Wat als er te weinig kandidaten zijn?
Als het aantal kandidaten gelijk is aan of kleiner dan het aantal beschikbare zetels, worden alle kandidaten gekozen via acclamatie (zonder stemming). Dit is formeel toegestaan, maar minder gewenst. Een OR die niet via verkiezingen is gekozen, heeft minder legitimiteit in de ogen van de achterban.
Na de verkiezingen: installatie en overdracht
Na de uitslag worden de nieuwe OR-leden geïnstalleerd. Zorg voor een goede overdracht vanuit de vorige OR: dossiers, lopende trajecten, afspraken met de bestuurder en het OR-reglement. Een introductieprogramma voor nieuwe OR-leden is een waardevolle investering en plan zo snel mogelijk een OR cursus of ondernemingsraadstraining in. Zo starten nieuwe leden met een stevige kennisbasis in plaats van te moeten uitzoeken hoe alles werkt terwijl de agenda al vol staat.
💡 Tip voor de OR: Maak van de OR-verkiezingen een zichtbaar evenement. Laat kandidaten zich voorstellen via een korte video, een poster of een intranetbericht. Organiseer een inloopmoment waar medewerkers vragen kunnen stellen. Hoe meer aandacht voor de verkiezingen, hoe hoger de opkomst en hoe groter het draagvlak voor de OR. Communiceer ook dat nieuwe OR-leden recht hebben op een OR opleiding: dat maakt kandidaatstelling aantrekkelijker.