OR-lid worden is een actieve keuze: je stelt je beschikbaar voor een functie waarbij je namens je collega’s in gesprek gaat met de bestuurder. Dat vraagt om betrokkenheid, maar ook om de bereidheid om je te verdiepen in de organisatie en in de spelregels van medezeggenschap. Hoe werkt dat precies?
Wie mag zich kandidaat stellen?
Om je kandidaat te stellen voor de OR gelden twee wettelijke voorwaarden: 1. Je moet minimaal 3 maanden werkzaam zijn bij de organisatie (of onderneming) waar de OR actief is. 2. Je moet een geldig arbeidscontract of publiekrechtelijke aanstelling hebben bij die organisatie.
Parttime medewerkers, tijdelijke krachten en medewerkers in een proefperiode kunnen ook kandidaat zijn, als ze aan deze voorwaarden voldoen. Een bestuurder (in de zin van de WOR) mag geen OR-lid zijn.
Hoe verlopen de OR-verkiezingen?
De OR-verkiezingen worden georganiseerd door een verkiezingscommissie. Dat kan de bestaande OR zijn of een speciale commissie. De procedure is vastgelegd in het kiesreglement en verloopt globaal als volgt:
- Aankondiging van de verkiezingen – minimaal 6 weken voor de stemdag (de WOR schrijft 9 weken voor in bepaalde situaties)
- Kandidaatstelling openstellen – medewerkers kunnen zich aanmelden als kandidaat
- Kandidaatstelling sluiten – na de gestelde termijn worden de kandidaten bekendgemaakt
- Campagneperiode – kandidaten mogen zich voorstellen aan hun collega’s
- Stemmen – alle medewerkers met kiesrecht brengen hun stem uit (digitaal of schriftelijk)
- Uitslag bepalen – de kandidaten met de meeste stemmen worden OR-lid
- Installatie – de nieuwe OR wordt geïnstalleerd
Hoe lang zit je in de OR?
Een OR-lidmaatschap duurt standaard 3 jaar. Het OR-reglement kan een kortere termijn (minimaal 2 jaar) of langere termijn (maximaal 4 jaar) vastleggen. Na afloop van de termijn kun je je opnieuw kandidaat stellen. Er is geen wettelijke beperking op het aantal termijnen.
Wat als er te weinig kandidaten zijn?
Als het aantal kandidaten gelijk is aan of minder dan het aantal beschikbare zetels, worden alle kandidaten automatisch gekozen. Dit heet ‘acclamatie’. De wet staat dit toe, maar vanuit legitimiteitsoogpunt is het beter om actief medewerkers te werven die zich kandidaat willen stellen.
Welke bescherming heeft een OR-lid?
OR-leden zijn wettelijk beschermd tegen benadeling als gevolg van hun OR-activiteiten. Een werkgever mag een OR-lid niet ontslaan of op een andere manier benadelen vanwege zijn rol in de OR. Bij een conflict hierover kan een OR-lid zich wenden tot de kantonrechter.
Bovendien heeft een OR-lid recht op faciliteiten voor zijn OR-werk: vergadertijd, scholing en ondersteuning door externe deskundigen. Al deze uren worden doorbetaald door de werkgever.
Waarom zou je OR-lid worden?
OR-lid zijn is een investering in jezelf én in je organisatie. Je bouwt vaardigheden op die ook buiten de OR van pas komen: vergaderen, onderhandelen, analyseren, communiceren. Je krijgt een uniek inzicht in de strategie en het beleid van de organisatie. En je draagt bij aan een werkomgeving die beter aansluit bij wat medewerkers nodig hebben.
Bovendien heeft elk OR-lid wettelijk recht op een OR opleiding of ondernemingsraad cursus op kosten van de werkgever. Je hoeft dus niet met lege handen te beginnen: een goede OR training brengt je snel op het niveau dat nodig is om je rol effectief in te vullen.
💡 Tip voor de OR: Maak het OR-lidmaatschap aantrekkelijk. Communiceer duidelijk wat het oplevert: directe invloed op beslissingen, persoonlijke ontwikkeling, scholingsmogelijkheden en een unieke kijk op de organisatie. Benoem ook expliciet dat nieuwe OR-leden recht hebben op een OR cursus of opleiding ondernemingsraad dat verlaagt de drempel voor potentiële kandidaten aanzienlijk. Organiseer een informatiebijeenkomst voor potentiële kandidaten een paar weken voor de verkiezingen.