De OR heeft niet alleen rechten bij specifieke besluiten of regelingen. De WOR geeft de OR ook structurele rechten die ervoor zorgen dat de OR effectief kan opereren, goed geïnformeerd is en een gelijkwaardige gesprekspartner kan zijn. Welke rechten zijn dat precies?
Informatierecht
De bestuurder is wettelijk verplicht de OR tijdig en volledig te informeren over alle zaken die voor de OR van belang zijn. Dit is breed: het omvat financiële informatie, personeelsinformatie en informatie over de strategie en beleidsplannen van de organisatie.
Minimaal eenmaal per jaar is de bestuurder verplicht de OR te informeren over: De financiële situatie van de organisatie, de verwachte gang van zaken (strategie en prognoses), het te voeren personeelsbeleid en zaken als ziekteverzuimcijfers en het natuurlijk verloop in de organisatie.
Daarnaast kan de OR altijd aanvullende informatie opvragen die nodig is voor zijn taakvervulling. De bestuurder moet hier redelijkerwijs aan voldoen.
Overlegrecht
De bestuurder is verplicht in overleg te gaan met de OR. In de overlegvergadering (OV) worden de stand van zaken in de organisatie besproken en worden lopende advies- en instemmingstrajecten behandeld. De OR mag zelf ook onderwerpen aankaarten tijdens de overlegvergadering. Wij adviseren minimaal 6 maal per jaar een overleg in te plannen.
Initiatiefrecht
De OR mag zelf onderwerpen aandragen bij de bestuurder, ook zonder dat de bestuurder erom heeft gevraagd. Dit initiatiefrecht stelt de OR in staat om proactief thema’s te agenderen die hij belangrijk vindt voor de medewerkers of de organisatie.
Recht op faciliteiten
De werkgever is verplicht de OR te faciliteren zodat de OR zijn werk goed kan doen. Dat betekent concreet:
- Vergaderruimte en -tijd voor zowel interne OR-vergaderingen als overlegvergaderingen met de bestuurder
- Toegang tot informatie en documenten die nodig zijn voor OR-trajecten
- Scholingsuren: OR-leden hebben recht op de scholing die noodzakelijk is voor hun taakvervulling, op kosten van de werkgever. Denk aan een OR training, ondernemingsraadstraining, OR cursus of andere opleiding ondernemingsraad — al deze vormen vallen onder dit recht
- Ondersteuning door externe deskundigen: de OR mag — op kosten van de werkgever — een adviseur, advocaat of andere expert inschakelen als dat nodig is voor een specifiek dossier
- Communicatiemiddelen: de OR heeft recht op middelen om zijn achterban te informeren, zoals toegang tot het intranet of e-mail
Recht op een eigen budget
In grotere organisaties heeft de OR soms een eigen jaarbudget voor externe kosten (adviseurs, trainingen, congressen). Leg dit vast in het OR-reglement of in een aparte faciliteitenregeling. Goed om te onthouden dat als de OR niet voldoende heeft aan dit budget de rechten uit de WOR van toepassing blijven. De OR kan dan alsnog externe deskundigen inhuren of trainingen organiseren.
Bescherming van OR-leden
OR-leden zijn beschermd tegen benadeling als gevolg van hun OR-activiteiten. Dit geeft OR-leden de ruimte om hun werk onafhankelijk en zonder angst voor gevolgen uit te voeren. Je kan als OR lid alsnog boventallig worden of vanwege gegronde redenen ontslagen worden, als het maar niet met het OR werk te maken heeft.
Wat als de bestuurder zijn verplichtingen niet nakomt?
Als de bestuurder structureel zijn informatieplicht niet nakomt, de OR niet tijdig raadpleegt of faciliteiten weigert, staan de OR juridische middelen ter beschikking. De OR kan de kantonrechter vragen de werkgever te verplichten zijn wettelijke verplichtingen na te komen.
💡 Tip voor de OR: Leg de gemaakte afspraken over informatievoorziening, overlegfrequentie en faciliteiten vast in het OR-reglement of een samenwerkingsprotocol. Zo staan ze zwart op wit en kun je er bij een geschil op terugvallen. Herzie deze afspraken aan het begin van elke nieuwe OR-termijn en neem daarin ook het scholingsbudget op, zodat OR training en ondernemingsraad cursussen gegarandeerd zijn voor alle leden.